آشنایی با چگونگی تاسیس و نقش شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی

پس از پيروزي شكوهمند انقلاب اسلامي در 22 بهمن 1357 و استقرار حكومت جمهوري اسلامي، موضوع مشاركت مردم در عرصه‌هاي مختلف به عنوان نماد و تبلور عيني جمهوريت مورد توجه ويژه رهبر و بنيانگذار جمهوري اسلامي، حضرت امام خميني(ره) و ساير مسئولان كشور قرار گرفت.

در حالي كه خواست اساسي آحاد ملت مسلمان و مبارز ايران به رهبري حضرت امام خميني(ره) و روحانيت متعهد و مبارز, ، استقرار حكومت اسلامي بر پاية «فقاهت و عدالت» بود جريان محافظه‌كاري ابتدا در چارچوب دولت موقت و سپس با نفوذ در شوراي انقلاب و از طريق رياست جمهوري بني‌صدر در 5 بهمن 1358 تا عزل بنی صدر وفرار وی در 30 خرداد 1360 ، كوشش فراوان نمود تا ثمرة انقلاب اسلامي را به سود خود مصادره كرده و نهضت اسلامي و مردمي ملت ايران را به سوي اهداف غلط خود و معطوف به غرب به انحراف بكشاند. اما اين توطئه شوم به رهبري و هدايت حكيمانه امام خميني(ره) عقيم ماند.

در ايامي كه مشكلات و معضلات عديده‌اي از سوي بني‌صدر و جريان محافظه كار, التقاطي و ضد انقلاب, نظام جمهوري اسلامي را تهديد مي‌كرد, دو مركز مهم, مدرسه عالي شهيد مطهري (ره) در تهران و دفتر تبليغات اسلامي در قم به عنوان پايگاههاي تبيين، ترويج و تبليغ نظام و انقلاب اسلامي و با هدف انجام فعاليتهاي فرهنگي و تبليغي مورد توجه نيروهاي حزب الله قرارگرفته و اقدامات گسترده‌اي از اين دو مركز آغاز شد. همزمان در حوزة مسايل سياسي نيز با تشكيل حزب جمهوري اسلامي وظيفة كادرسازي و تحليل مباني سياسي انقلاب آغاز شد.

مجموعه‌اي از افراد برجستة فرهنگي سياسي انقلاب اسلامي شامل آقايان شهيد بهشتي، امامي كاشاني، جنتي، شهيد حقاني، شهيد شيرازي، مهدوي كني، موحدي كرماني، عبايي خراساني، موسوي تبريزي، شهيد باهنر، شرعي، معاديخواه، فلسفي، حعفري گيلاني و... تلاش خود را با برپايي جلسات مختلف در آن دو مركز فرهنگي، مدرسه عالي شهيد مطهري (ره) و دفتر تبليغات اسلامي قم. به همراه حزب جمهوري اسلامي در جهت هماهنگي لازم در امر تبليغ آغاز نمود. در اين جمع نقش شهيد حقاني چه در مجلس وقت به عنوان نمايندة مردم بندرعباس، و چه خارج از جايگاه مجلس شوراي اسلامي در صحنه‌هاي نبرد در كنار شهيد چمران در زمينة تبليغات و امور فرهنگي بارزتر و فعال‌تر جلوه داشت.

هستة اولية تشكيل شوراي هماهنگي تبليغات اسلامي از سوي مجموعه شوراي عالي تبليغات اسلامي كه پيش‌تر به صلاحديد حضرت امام (ره) براي ساماندهي به نظام فرهنگي. تبليغي ج.ا.ا ايجاد شده بود شكل گرفت. در واقع شوراي هماهنگي تبليغات اسلامي در كنار سازمان تبليغات اسلامي كه بعداً تأسيس يافت دو بازوي اجرايي شوراي عالي تبليغات اسلامي به شمار مي‌رفت. بهر روي شوراي هماهنگي تبليغات اسلامي كه قبل از ناميده شدن به اين عنوان به نام دفتر هماهنگي تبليغات اسلامي فعاليت مي‌كرد، بنابه اين ملاحظه كه دفتري از سوي بني‌صدر جهت هماهنگي فعاليتهاي جريان منحرف و التقاطي تشكيل شده بود، از دفتر به شورا تغيير نام يافت و توافق اعضاء شهيد حقاني به عنوان نخستين دبير شوراي هماهنگي تبليغات اسلامي برگزيده شد.

شورا از همان سال نخست تأسيس  در 12 مرداد 1359 به بعد، در واقع، نبض برگزاري مراسم سراسري مربوط به نظام و انقلاب را برعهده مي‌گيرد و عملاُ در مسير هماهنگي در برگزاري مراسم عمومي نظام ادامه راه مي‌دهد.

به نظر اكثر مسؤولان نظام، چنانچه شوراي هماهنگي تبليغات اسلامي شكل نمي‌گرفت با توجه به اثرگذاري شگرف حضور توده‌هاي مردمي در راهپيمايي‌ها در جهت تحكيم پايه‌هاي نظام نوپاي اسلامي و مقابلة مستمر با عزم جدي دشمنان ملت و انقلاب در داخل و خارج اين پتانسيل نيرومند مردمي به نفع اهداف و ارزشهاي نظام، بكار گرفته نمي‌شد و در آن صورت طيف‌هاي مختلف ضدانقلاب با انحراف افكار عمومي، توانمندي حركتهاي مردمي را عقيم ساخته و يا در حدامكان به خدمت منافع حزبي خود در‌مي‌آورند. بدين‌سان انقلاب اسلامي و نظام برآمده از آن در همان سالهاي نخست دچار چالش اساسي مي‌شد.  همزمانی پیروزی انقلاب با توطئه های دشمنان داخلی، نظیر غائله بنی صدر فاجعه 7 تیر و 8 شهریور وجنگ‌هاي مسلحانه سازمان مجاهدين خلق، منافقين، و ترورهاي خياباني عناصر انقلاب، فعاليت سازمان نيمه مخفي حزب توده، كودتاي نافرجام آمريكايي قطب زاده به حمايت شريعتمداري و نهايتاً جريان انحرافي سيدمهدي هاشمي، و از همه سهمگين‌تر تهاجم همه جانبة نظامي عراق با حمايت هر دو بلوك شرق و غرب به ميهن اسلامي، شرايط ويژه و بسيار بحراني براي كشور به وجود آورده بود، كه نقش شوراي هماهنگي تبليغات اسلامي را در تنوير افكار عمومي، ابهام‌زدايي از بحرانها و مسايل سياسي كشور، بسيج آحاد مردم در دفاع از انقلاب و حفظ وحدت و يكپارچگي جامعه در برابر اين همه دسيسه، بيش از پيش برجسته‌تر و خطيرتر مي‌ساخت. در واقع اين نهاد فرهنگي و تبليغي، طي اين دوره، به صورت ستاد عملياتي و فرماندهي نيروهاي حزب‌الله درآمده بود تا تحت لواي فرماندهي و رهبري حكيمانه حضرت امام عليه آتش خصم در جبهة درون و برون كشور به احسن وجه دشمن را به استيصال درآوردند.

بهر روي نظام اسلامي به رهبري خلف صالح امام خميني (ره) حضرت آيت‌الله خامنه‌اي در دوران پس از جنگ تحميلي عراق عليه ايران با اولويت‌هاي ديگري روبرو بود كه با گذشته تفاوت اساسي داشت. نخست مسأله بازسازي ويرانه‌هاي جنگ در عرصه‌هاي مختلف شكل جدي به خود گرفته بود كه اين مهم در برنامة پنج سالة نخست (1368ـ1372) و دوم (1373ـ1377) مورد اهتمام جدي دولت آقاي هاشمي قرار گرفت، در فضاي بازسازي كشور طبعاً ضرورت داشت شورا علاوه بر همفكري و همكاري با نظام و مسؤولان اجرايي كشور در نحوة اجرا و برگزاري مراسم نظام نيز يك بازنگري كلي صورت بدهد و برنامه‌هاي خود را به سمت تنوع و جذابيت متناسب با روحيات آحاد جامعه بيش براند. شوراي هماهنگي تبليغات اسلامي با رويكرد به اينكه عملكرد دهسالة خود را ارزيابي و تحليل نمايد، متناسب با روحيات نسل جوان و اقشار مختلف مردم موضوعات مختلفي را براي بررسي دقيق و كارشناسانه به كميسيون طرح و برنامه‌ سپرد. همزمان با اين تحولات و تغييرات موضوع نهادينه شدن شورا و فعاليت‌هاي آن و اينكه از يك جايگاه قانوني برخوردار باشد به صورت جديد مطرح شد و با پيگيري كميسيون طرح و برنامه و ساير اجزاء شورا و دبير آن، مجلس شوراي اسلامي اين نهاد را در رديف «نهادهاي عمومي غيردولتي» قرار داد.

در واقع فضاي بحث و بررسي در خصوص موضوع جايگاه اين نهاد، رديف بودجة آن و تعريف آن در قانون كشور، در مجلس چهارم شوراي اسلامي ايجاد شد و سرانجام مجلس پنجم اين نهاد انقلابي را به عنوان نهاد عمومي غيردولتي تصويب كرد و در ادامه در سازمان برنامه و بودجه وقت و هياءت دولت موضوع فعاليت شوراي هماهنگي تبليغات اسلامي به عنوان نهاد عمومي غيردولتي تصويب شد.

طي دورة‌حاضر مسأله جايگاه شورا در ميان ساير اجزاي حاكميت نظام اسلامي و نهادينه شدن، قانوني شدن، عقلاني شدن اين منزلت مطمع نظر مسؤولان شورا بود و با اهتمام آنان به نتيجة مطلوب رسيده. و اينك فعاليتهاي شورا و در خواستهاي آن از ساير دستگاهها، از جايگاه محكم قانوني برخوردار است.

براي نهادي چون شورا كه مي‌تواند در كل كشور اثرگذار باشد و در بسيج مردم در صحنه‌هاي مختلف به نحو مطلوب عمل كند جايگاه قانوني و مناسب از آن جهت اهميت داشت كه برگزاري يك مراسم، بودجه، امكانات، اعتبارات و هماهنگي‌هاي گسترده‌ دستگاههاي فرهنگي، تبليغي و ساير ارگانهاي اجرايي، امنيتي خدماتي ضرورت دارد.

در شوراي هماهنگي نقش كميسيون طرح و برنامه بسيار كليدي است در اين كميسيون كه از يك جايگاه مشورتي عالي براي دبير شورا برخوردار است، امر هدايت و تمشيت برنامه‌هاي شورا صورت مي‌پذيرد. وجود اين كميسيون از ديرباز چه در دهة اول و چه دهة دوم، موجب ايفاي مطلوب وظايف شورا بوده است. برخلاف دهة اول فعاليتهاي شورا كه حالت متمركز داشت در حال حاضر جنبة غير متمركز و فراگير دارد. دامنة حضور فعاليتهاي شورا تا عمق روستاهاي كشور هم اينك احساس مي‌شود. دفاتر استاني شورا علاوه بر انجام وظايف اختصاصي خود مشاوره‌هاي لازم را به ساير نهادهاي ذيربط عنداللزوم ارائه مي‌دهند.

شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی در سی سال گذشته نقش و تاثیر به سزایی در پاسداشت ارزشها و آرمانهای انقلاب اسلامی ایران و حفظ و انتقال این ارزشها به نسل جوان داشته است و با ایجاد هماهنگی لازم در برگزاری مراسم، هرجا که لازم بوده حضور و حمایت آحاد مختلف مردم  از نظام اسلامی را به نمایش گذاشته و در آینده نیز همواره در پشت صفوف مقتدر و مصصم مردم مومن و انقلابی در جای حای میهن اسلامی در خدمت نظام جمهوری اسلامی و ملت بزرگ ایران خواهد بود. انشاء الله.