ادوار فعاليت شوراي هماهنگي تبليغات اسلامي

1 ـ دورة تأسيس و تكوين (12 مرداد 1359 ـ 30 خرداد ماه 1360)

بعد از پيروزي انقلاب شكوهمند اسلامي كه با شركت و حضور گستردة اقشار وسيع مردم در 22بهمن 1357 به ثمر رسيده بود و در حالي كه خواست اساسي آحاد ملت مسلمان و مبارز ايران به رهبري حضرت امام خميني(ره) و روحانيت متعهد و مبارز, استقرار حكومت اسلامي بر پاية «فقاهت و عدالت» بود جريان محافظه‌كاري ابتدا در چارچوب دولت موقت و سپس با نفوذ در شوراي انقلاب و از طريق رياست جمهوري بني‌صدر در 5 بهمن 1358 تا عزل بنی صدر وفرار وی در 30 خرداد 1360 ، كوشش فراوان نمود تا ثمرة انقلاب اسلامي را به سود خود مصادره كرده و نهضت اسلامي و مردمي ملت ايران را به سوي اهداف غلط خود و معطوف به غرب به انحراف بكشاند. اما اين توطئه شوم به رهبري و هدايت حكيمانه امام خميني(ره) عقيم ماند.

با تشكيل دولت شهيدرجايي نيروهاي انقلابي و حزب‌الله از موضع ضعف بيرون آمده و در رأس قدرت قرار گرفتند, اكثريت قاطع نمايندگان مجلس شوراي اسلامي, اعضاي شوراي عالي قضايي و هيأت دولت كه سه ركن اصلي قواي سه‌گانه كشور را تشكيل مي‌دادند, ‌اينك در كنترل نيروهاي حزب‌الله بودند, دشمنان علي‌رغم كنترل مقام رياست جمهوري در مقام اقليت و مخالفان عمل مي‌كردند. مقاماتي كه در اختيار داشتند عبارت بود از اقليت‌ مجلس شوراي اسلامي, مديريت بانك مركزي و صدا و سيما و مهمتر از همه رياست جمهوري و فرماندهي كل قواي مسلح كه در اختيار بني‌صدر قرارداشت در اين شرايط كه اين طيف از كسب اكثريت كرسي‌هاي مجلس و وزارت خانه‌ها نااميد شدند برنامة هجمة تبليغاتي خود را براي به زانو در آوردن دولت مكتبي شهيد رجايي و استيصال حزب‌الله كه از پايگاه گسترده در ميان مردم و روحانيت برخوردار  بود, به اجرا در آورد. اول آنكه همة نيروهاي مخالف اعم از ليبرالها و محافظه‌كاران و چپ‌گرايان و بويژه سازمان مجاهدين خلق با يكديگر به تفاهم تاكتيكي رسيده و زير چتر حمايت بني‌صدر و در دفتر هماهنگي مردمي رئيس جمهوري تجمع كرده و شروع به فعاليت تبليغاتي و جوسازي و اخلال نمودند و با سوء استفاده از جو آزادي حاكم بر جامعة انقلابي و با سوء استفاده از امكانات تبليغاتي به ويژه روزنامه‌ها, صدا و سيما محيطي پر تشنج و نا آرام ايجاد كردند. اين وضع نامطلوب و خطرآفرين براي انقلاب اسلامي با سخنرانی بنی صدر در 17 شهریور 1359، 1359 آ‎غاز گرديد و در سخنراني وي در ميدان آزادي در روز عاشورا در حضور نيروهاي چپ و غير مذهبي همراه با كف و سوت آنها و اهانت به ساحت مقدس عزاي حسيني بدين ترتيب اوج گرفته و تا پايان حكومت وي در اول تیر ماه 1360 که منجر به عزل وي از مقام رياست جمهوري و فرار وي شد ادامه يافت.

با وجود چنين فضاي پرالتهاب و مخاطره آفريني نيروهاي حزب‌الله به رهبري روحانيت متعهد و مبارز براي مقابله با شانتاژهاي تبليغاتي و توطئه‌هاي استكباري آمريكا در داخل,‌ به صورت منسجم گردهم آمده و نخستين كوشش‌ها و مجاهدتهاي خود را براي ايجاد تشكيلاتي كه امور تبليغي و فرهنگي كشور را به نحو مطلوب و درخور انقلاب اسلامي و مطابق اهداف حكومت اسلامي سازمان و سامان دهد, آغاز نمودند.

در ايامي كه مشكلات و معضلات عديده‌اي از سوي بني‌صدر و جريان محافظه كار, التقاطي و ضد انقلاب, نظام جمهوري اسلامي را تهديد مي‌كرد, دو مركز مهم, مدرسه عالي شهيد مطهري (ره) در تهران و دفتر تبليغات اسلامي در قم به عنوان پايگاههاي تبيين، ترويج و تبليغ نظام و انقلاب اسلامي و با هدف انجام فعاليتهاي فرهنگي و تبليغي مورد توجه نيروهاي حزب الله قرارگرفته و اقدامات گسترده‌اي از اين دو مركز آغاز شد. همزمان در حوزة مسايل سياسي نيز با تشكيل حزب جمهوري اسلامي وظيفة كادرسازي و تحليل مباني سياسي انقلاب آغاز شد.

مجموعه‌اي از افراد برجستة فرهنگي سياسي انقلاب اسلامي شامل آقايان شهيد بهشتي، امامي كاشاني، جنتي، شهيد حقاني، شهيد شيرازي، مهدوي كني، موحدي كرماني، عبايي خراساني، موسوي تبريزي، شهيد باهنر، شرعي، معاديخواه، فلسفي، حعفري گيلاني و... تلاش خود را با برپايي جلسات مختلف در آن دو مركز فرهنگي، مدرسه عالي شهيد مطهري (ره) و دفتر تبليغات اسلامي قم. به همراه حزب جمهوري اسلامي در جهت هماهنگي لازم در امر تبليغ آغاز نمود. در اين جمع نقش شهيد حقاني چه در مجلس وقت به عنوان نمايندة مردم بندرعباس، و چه خارج از جايگاه مجلس شوراي اسلامي در صحنه‌هاي نبرد در كنار شهيد چمران در زمينة تبليغات و امور فرهنگي بارزتر و فعال‌تر جلوه داشت.

هستة اولية تشكيل شوراي هماهنگي تبليغات اسلامي از سوي مجموعه شوراي عالي تبليغات اسلامي كه پيش‌تر به صلاحديد حضرت امام (ره) براي ساماندهي به نظام فرهنگي. تبليغي ج.ا.ا ايجاد شده بود شكل گرفت. در واقع شوراي هماهنگي تبليغات اسلامي در كنار سازمان تبليغات اسلامي كه بعداً تأسيس يافت دو بازوي اجرايي شوراي عالي تبليغات اسلامي به شمار مي‌رفت. بهر روي شوراي هماهنگي تبليغات اسلامي كه قبل از ناميده شدن به اين عنوان به نام دفتر هماهنگي تبليغات اسلامي فعاليت مي‌كرد، بنابه اين ملاحظه كه دفتري از سوي بني‌صدر جهت هماهنگي فعاليتهاي جريان منحرف و التقاطي تشكيل شده بود، از دفتر به شورا تغيير نام يافت و توافق اعضاء شهيد حقاني به عنوان نخستين دبير شوراي هماهنگي تبليغات اسلامي برگزيده شد.

شورا از همان سال نخست تأسيس  در 12 مرداد 1359 به بعد، در واقع، نبض برگزاري مراسم سراسري مربوط به نظام و انقلاب را برعهده مي‌گيرد و عملاُ در مسير هماهنگي در برگزاري مراسم عمومي نظام ادامه راه مي‌دهد.

در سال نخست تأسيس، جلسات شوراي هماهنگي در مدرسه عالي شهيد مطهري تشكيل و مبناي كار آن برنامه‌ريزي به منظور مقابله جدي با اقدامات مخالفين خط حضرت امام (ره) و در دست گرفتن مراسم عمومي نظام بود. اين مهم سبب شد برنامة گروههاي ضدانقلاب و وابسته به رهبري بني‌صدر در تهديد نظام و انقلاب اسلامي از طريق سخنرانيها و تجمعات خود، عقيم مانده و نهايتاً به عزل وي ختم شود.

در تشكيل شوراي هماهنگي تبليغات اسلامي، طبق اساسنامه‌اي كه براي آن تدوين شده بود، نمايندگاني از نهادهاي فرهنگي و تبليغي كشور مانند وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، جهاد كشاورزي، سپاه پاسداران انقلاب اسلامي، سازمان تبليغات اسلامي، سازمان صدا و سيما، بنياد شهيد انقلاب اسلامي، سازمان مجاهدين انقلاب اسلامي، دفتر تحكيم وحدت، حزب جمهوري اسلامي و جامعه روحانيت مبارز عضويت و حضور يافتند. پذيرش چنين طيف وسيعي از تشكل‌ها و نهادها و سازمانهاي انقلابي در شورا، حاكي از اين فكر و انديشه متعالي در ذهن بنيانگذاران آن بود كه اولاً ماهيت و سرشت نهاد شورايي متضمن پرهيز از تك‌نگري و پذيرش طيف ديدگاهها و نظرات مختلف است. ثانياً كار عظيم برگزاري مراسم و هماهنگي تبليغي و فرهنگي نظام متعلق به كل آحاد جامعه است فلذا بايستي عمدة تشكل‌ها و نهادهاي جامعه كه صبغة فرهنگي تبليغي دارند، در آن حضور يابند و بر تصميمات و اقدامات آن اثرگذار باشند.

يكي از جلوه‌هاي ويژة عملكرد شورا، در دورة تأسيس و تكوين خود، برگزاري مراسم دهة فجر در سال 1359 بود.در اين سال كه اولين سال تأسيس شورا بود، اولين ستاد در شورا به عنوان ستاد برگزاري مراسم انقلاب شكل گرفت كه بعداً  در 1360 به ستاد دهه فجر انقلاب اسلامي تغيير نام يافت. اين اقدام شورا از آن روي بارز و شايان توجه است كه هنوز دو سال از حيات انقلاب نوپاي اسلامي نگذشته كه مسئولان نظام از طريق اين شورا (كه دبيري آن را شهيد حقاني تا تيرماه 1360 عهده دار بود) به امر مهم و مغفول ماندة صدور فرهنگي انقلاب اسلامي و ابلاغ پيام و ارزش‌هاي والاي آن، اهتمام ورزيده و براي اين مهم برنامه‌ريزي كرده و هيأتهايي متشكل از نمايندگان فهيم و اگاه به مسايل و ارزش‌هاي بنيادين انقلاب اسلامي به خارج از كشور اعزام مي‌دارند. اين اقدام شورا موجب شد تا حدوداً 30 هيأت از شخصيت‌هاي بزرگ و مسئولان عالي رتبه نظام به خارج از كشور عزيمت كنند. در ميان اين اشخاص برجسته، كساني چون حضرت آيت الله خامنه‌اي، آيت الله جنتي شهيد حقاني شهيد هاشمي‌نژاد حضور داشتند. قبل از عزيمت اين هيأتها، حضرت امام (ره) فرمودند كه «اين كاراي كاش پيش‌تر انجام مي‌گرفت» و آنحضرت سخت مشوق شوراي هماهنگي در انجام رسالت تبليغ در امور فرهنگي اسلامي بودند.

تشكيل حزب جمهوري اسلامي با محوريت شهيد مظلوم دكتر بهشتي و نقش بارز حزب در طي دورة تكوين و تأسيس شوراي هماهنگي تبليغات اسلامي قابل توجه بسيار است؛ با درايت و دورانديشي شهيد بهشتي كه همواره به كار جمعي اعتقاد كامل داشتند، حزب جمهوري اسلامي تنها به عنوان عضوي از مجموعة اعضاء شوراي هماهنگي درنظر گرفته شد و اين مسأله آن پندار شايع شده از سوي دشمنان انقلاب اسلامي، مبني بر انحصار طلبي شهيد بهشتي را به كلي مردود مي‌نمايد.

جايگاه والا و پراهميت شوراي هماهنگي تبليغات اسلامي در نظام نوپاي اسلامي ايجاب مي‌كرد تا هدايت مي‌كردند.

ادامه مطلب